Poliüretan Dünyası

  • Makale
  • Ziyaret: 1515
  • Poliüretan Dünyası
  • Son Güncelleme: 24-11-2015
  •  
    Share on Tumblr       


Dr. Şebnem Camadanlı / Ar-Ge Proje Yönetim Sorumlusu - Kempro Kimyasal Maddeler


Poliüretanlar çok yönlü plastik malzemelerdir. Kimya biliminin doğası poliüretanları hayatlarımıza rahatlık, sıcaklık ve konfor katacak şekilde, alışık olmadığımız biçimlerde kalıplayarak mücadeleci problemleri çözecek endüstriyel ve tüketici ürünlerine adapte etmeye başlamıştır.

 

Etrafınıza bir bakın! Poliüretanları hemen hemen her yerde bulabilirsiniz; arabalarımızda, mobilya ve yataklarımızda, evlerimizde ve birçok alanda... Poliüretanlar enerji tasarrufuna yardımcı olur, güvenliği arttırır, günlük konfor katar ve böylece modern hayatımızın kalitesini önemli bir şekilde arttırır.

 

Poliüretan Nedir?

Poliüretanlar plastikler veya sentetik reçinelerin dialkoller veya poliollerin poliizosiyanatlar ile çoklu eklemeli reaksiyona girmesi ile sonuçlandırılmasıdır. Poliüretanların karakteristiği üretan gruptur (-NH-CO-O-).

 

Poliürethanlar , uygun bir katalist ve katkıların varlığı ile bir polimerik izosiyanat veya diizosiynatın bir poliol (bir alkol ile molekül başına ikiden fazla reaktif hidroksil grup) ile reaksiyona girmesiyle biçimlenmiştir. Hedeflenen nihai ürüne bağlı olarak, kimyasal formüller katalist, şişirme ajanları ve alev geciktiriciler gibi diğer malzemeleri içerebilir. Çapraz bağlı poliüretanlar tri izosiyanat-diizosiyanat ile poliollerin karışımından oluşur. Çapraz bağlanmanın derecesi ve değişken ağ oluşumları plastiklerde termoset, termoplastik veya elastomerler şeklinde sonuçlanabilir. Nicelik olarak poliüretan köpükler; yumuşak veya sert, en önemlilerinden birisidir. Ancak, poliüretanlar aynı zamanda sıkıştırma kalıpları malzemesi; döküm reçinesi(izosiyanat reçinesi), elastik iplikler (tekstil), poliüretan laklar ve poliüretan yapıştırıcılar olarak da kullanılır.

 

Tarihçesi

Poliüretanlar 1930’lardan önce Prof. Dr. Otto Bayer (1902- 1982) tarafından bulunmuştur. Poliüretanların geniş bir alanda kullanımı ilk defa II. Dünya Savaşı sırasında, o zamanda çok pahalı olması ve zor bulunması nedeni ile kauçuk yerine uygulandığında görülmüştür. Savaş sırasında, değişik tipte kaplamaları gerektiren, uçak son katlarından diençli elbiselere kadar geniş bir alanda malzemeler geliştirilmiştir. 1950’lerde poliüretanlar, yapıştırıcı, elastomerler, rigid köpüklerde ve devam eden on yılın diğer yarısında, bugün kullanılanlara çok benzer, esnek yaylanabilen köpüklerde kullanılmıştır.

 

Takip eden on yıllarda birçok gelişmeler sağlanmış ve bugün günlük hayatımızın her alanında birçok poliüretan uygulaması ile çevrelenmiş durumdayız. Poliüretanlarla birçok insanın yakın olmamasının sebebi de genel olarak başka diğer malzemelerden yapılan kaplamaların veya yüzeylerin altında saklı kalmış olmalarındandır. Hayatımızı poliüretanlar olmadan hayal etmek çok zor olurdu.

 

Poliüretanlarla İlgili Sayılar ve Olaylar

• 1,6 cm kalınlığındaki poliüretan yalıtımı 1,34 mt kalınlığındaki duvarın yalıtımı ile aynı etkinliğe sahiptir.

• İlk poliüretan sörf tahtası 1950 yılında yapılmış ve kullanılmıştır.

• Poliüretanların buzdolapları ile tanıştırılması ile, A++modellerin dizaynı ile bugünkü buzdolapları 15 yıl öncesine göre %60 daha verimlidirler.

• 1973’te tekerlekli patenler, TPU ermoplastik poliüretanların tekerlekler ve sonrasında botlarda tanıtımı ile geliştirildi ve popüler oldu. Bugün rollerblades olarak biliniyorlar.

• Bir evde yeterli poliüretan yalıtımı kullanımı üretmek için kullanılan enerji miktarı, sadece sonraki bir yılda kullanılan yalıtımı tasarruf ettiriyor.

• Gün geçtikçe bent ve barajlar fırtınalara karşı PU bazlı çözümler ile korunmaktadırlar.

• Bu yenilenebilen hammaddeler yatak –şilte gibi birçok uygulama için köpüklerin üretiminde kullanılabilmektedir.

• 1995’ten beri tüm poliüretan köpükler Avrupa Birliği’nde CFC-içermemektedir. 2003‘ten beri de HCFC içermemektedir.

• Avrupa Birliği’nde PU endüstrisi 800.000 üzerinde kişi istihdam etmektedir.

• Bir milyondan fazla Amerikalının işi poliüretan malzemeleri ve ürünleri kullanılan endüstriler iledir.


Uygulamalar

Bilinen poliüretan uygulamaları; bina yalıtımı, buzdolapları ve dondurucular, mobilya ve yatak, ayakkabı, otomotiv, kaplama ve katkılar, elastomerler ve macunları içermektedir.

 

Poliüretanlar ile İnşaat

İnşaat endüstrisinde poliüretan uygulamaları PU sandwich elemanları -ki artık on yılların klasiği oldu-, düşük ve negatif enerjili PU yalıtım materyalleri, geniş bir düzende PU boru yalıtım materyalleri, vakumlu yalıtım panelleri (VIP) ile çatılarda termal yalıtım için PU köpük veya PU dolgu enjeksiyon sistemerini içermektedir. PU sert köpükler modern inşaat methotlarında kullanılmaktadır. Örneğin; sadece yaşam alanının artırmakla kalmayıp, aynı zamanda göreceli hafifliği yanında enerji ve maliyetleri de düşürmektedir.

 

Sürücü Koltuğunda Poliüretanlar

Poliüretanlar birçok otomotiv parçası ve komponentinde, araç dışı için, şasi ve motor bölümleri dahil kullanıma uygun olağanüstü değişken malzemelerdir. Poliüretan üreticileri araç tasarımcıları, mühendisleri ve üreticileri ile daha hafif, güvenli ve enerji etkin benzersiz motor konforlu araçlara yönelik yaratıcı ürün fikirlerini uygulamak için çok yakın çalışmaktadırlar.


Mobilya ve Yatak

Tüm hayatı boyunca, ortalama bir insan 200.000 saatini yataklarda, koltuklarda ve sandalyelerde geçirmektedir. Bu yüksek kalite talebi için yeterli bir nedendir. Yataklar, ofis koltukları ve çerçeveleri için poliüretanlar sağlıklı ve gelişmiş tasarımlarla konforu garantilemektedir.

 

Ayakkabı

Ayakkabı endüstrisinde poliüretanlar önemli bir taban materyalidir. Çeşitliliği ve fiziksel dayanım özellikleri nedeni ile onu birçok ayakkabı üreticisinin seçimi yapmıştır. Ayakkabı endüstrisindeki firmalar tüm tipteki tabanları yapmak için terzi usulü poliüretan sistemler ve termoplastik poliüretan elostomerler (TPE) edinebilmektedirler.


Cihazlar

Dünya genelinde üretilmiş hemen hemen tüm buzdolabı veya dondurucularda tek bir yalıtım malzemesi tercihi vardır- poliüretanlar. Enerji maliyeti yüksekliği ile, ufuktaki yeni çevresel ve enerji yönetmelikleri ve tüketicilerin artan talepleri nedeni ile; ticari buzdolabı ve dondurucı üreticileri yiyecek sergilerken çeşitlilik ve yaratıcılığın geliştirildiği, performans ve rekabetçi kayda değer bir mücadele ile karşılaşmaktadılar.


…ve Daha Fazla Uygulamalar!

Otomotiv, bina ve inşaat veya mobilya gibi büyük endüstrilerin yanında poliüretanlar birçok farklı uygulamada, zirai ürünlerden medikal ürenlere, aynı zamanda gemi üreticileri veya kıyı koruma alanlarında- kullanılmaktadır. Sonuç olarak, spor ve boş zaman değerlendirmek için kullanılan birçok üründe, kayaklarda, kayak botlarında, spor ayyakkabılarında ve dalgıç maskeleri gibi onları bulabilirsiniz.


Sonuç

Poliüretanlar yenilik yapanların en iyi dostlarıdır. Bu yenilikler ki geleceğimizin pazarlarını şekillendirmektedir. Laboratuvardan yollara geçen birçok yeni fikri görmek heyecan vericidir. Poliüretanların doğrudan ekonomik getirileri yanında, toplum poliüretan kullanımından birçok şekilde faydalanmaktadır. Poliüretan malzeme ve ürünler çok fazla gözle görülür olmasalar da, içinde bulunduğu birçok son kullanım ürününde kullanılıyor olması çok gereklidir. Poliüretanlar güvenliği, etkinlik ve uygunlukları nedeni ile çok özellikli faydalar sağlamaktadırlar.